Καταστροφικές καταλήψεις

Οι φοιτητές λειτουργούν με μια αυταρχική κουλτούρα

Η χαοτική αρρυθμία που επικρατεί στα ΑΕΙ μπορεί να περιγραφεί πετυχημένα (και τραγικά) μόνο με τα λόγια του μεγάλου Ισπανού φιλοσόφου Ortega y Gasset. Με άλλα λόγια το σημερινό δημόσιο πανεπιστήμιο αποτελεί ένα θλιβερό, αδρανές και γκρίζο πράγμα, χωρίς πνεύμα. Σε αυτό το κείμενο θα ανιχνεύσω σύντομα την προκλητική στάση κάποιων υποκειμένων που συμβάλλουν συνειδητά στην παραγωγή της σημερινής ανώμαλης κατάστασης.
Και κατ' αρχήν οι φοιτητές. Οι φοιτητές «κλειδώνουν» τις Σχολές και οικειοποιούνται ηγεμονικά ένα πεδίο, το οποίο δεν ανήκει μόνο σε αυτούς. Κατ' αυτόν τον τρόπο υιοθετούν μια κουλτούρα που είναι βαθύτατα «εξουσιαστική».
Προφανώς δεν κατανοούν αυτό που λέει ο Ζ. Derrida. Δηλαδή ότι το πανεπιστήμιο είναι ξένο (ή ετερογενές) προς κάθε μορφή εξουσίας η οποία επιχειρεί να το αλώσει (είτε αυτή έχει επιχειρηματική διάσταση είτε άλλη μορφή).
Επομένως η στρατηγική των διαρκών καταλήψεων αποκαλύπτει μια συντηρητική φιλοσοφία που είναι ολοκληρωτικά αδιέξοδη. Μπορούμε, βεβαίως, να κατανοήσουμε την υπαρξιακή αγωνία των φοιτητών για το μέλλον τους, γιατί νιώθουν ότι είναι a priori απόβλητοι σε ένα κοινωνικό «παιχνίδι» στο οποίο θα είναι μάλλον άνεργοι (ή υποαπασχολούμενοι).
Όμως με τις συνεχείς καταλήψεις κυοφορούν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Δηλαδή καταβαραθρώνουν εντελώς το δημόσιο πανεπιστήμιο το οποίο πρέπει να αλλάξει ώστε να γίνει λειτουργικό (για τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα). Δεν είναι δυνατό κατά συνέπεια να μην υπάρχουν δύο κύκλοι σπουδών και να φθάνει ένας φοιτητής στο πτυχίο με 60 ή 70 μαθήματα.
Επίσης δεν μπορεί να αποχωρεί κάποιος από την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση όποτε θέλει και να μπαίνει στον κύκλο της παραγωγικής διαδικασίας πολύ αργά (όταν, μάλιστα, στην Ελλάδα υπάρχει μια εξωφρενική δυσαναλογία ανάμεσα στους ενεργούς εργαζόμενους και τους συνταξιούχους). Διαφορετικά φοβάμαι ότι ο φοιτητικός πληθυσμός θα αφομοιώνει σιγά-σιγά ένα απωθητικό βίωμα «υπαρξιακής χαλαρότητας»!
Ωστόσο και ένα μεγάλο τμήμα του καθηγητικού σώματος δεν ενδιαφέρεται για την ακαδημαϊκή καταξίωση και - διά της θλιβερής του απραξίας - συμβάλλει ουσιωδώς στην παραγωγή της σημερινής κατάστασης. Έτσι, όσοι ασκούν ελεύθερο επάγγελμα πηγαίνουν ήσυχα και απερίσπαστα στα επαγγελματικά τους γραφεία. Κάποιοι άλλοι αντιδρούν, αλλά η υπαρξιακή τους αγωνία δεν ακούγεται, γιατί εκ των πραγμάτων δεν υφίσταται κανένας αντιπροσωπευτικός εκφραστής των δικών τους προσεγγίσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο κλείνονται στον «μικρόκοσμό τους» και ιδιωτεύουν.
Όμως και τα ίδια τα πολιτικά κόμματα ακυρώνουν τραγικά τον «διαπαιδαγωγικό» τους ρόλο και ακολουθούν μιμητικά την αδιέξοδη πορεία του φοιτητικού σώματος. Κατ' αυτόν τον τρόπο το μεν κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει μια εμφανή αδυναμία να αρθρώσει έναν κεντρικό ιδεολογικό λόγο (είτε για το άρθρο 16 είτε για τη γενικότερη κατάσταση στο πανεπιστημιακό γίγνεσθαι), η δε παραδοσιακή Αριστερά μάλλον δεν κατανοεί ότι το υφιστάμενο «κρατικιστικό» μοντέλο του πανεπιστημίου δεν μπορεί να επιβιώσει άλλο πια.
Τέλος και η ίδια η κυβέρνηση έχει τεράστιες πολιτικές ευθύνες για την προκείμενη εκφυλιστική κατάσταση, αφού ανέμειξε ακατανόητα όλα τα ζητήματα (άρθρο 16, άσυλο και νομοσχέδιο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση). Γιατί το έκανε αυτό; Για να ευνοήσει προκλητικά τους ιδιοκτήτες μερικών κολεγίων, που θέλουν σώνει και καλά την άνευ όρων πανεπιστημιακή τους αναβάθμιση;
Μέσα σε αυτό το παρανοϊκό κλίμα συμβαίνει και κάτι άλλο (για το οποίο είχε ήδη μιλήσει ο Ortega y Gasset). Δηλαδή όποιος τολμάει να υπερασπιστεί τις βαθιές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται το υπάρχον πανεπιστήμιο κηρύσσεται ipso facto (και ρατσιστικά) ως αντιδημοκρατικός («Gasset», «Η αποστολή του πανεπιστημίου»). Όμως οι θεωρήσεις τούτες είναι παντελώς ασύμβατες με τη φιλοσοφία μιας ανοικτής κοινωνίας!
Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Οι ανεξέλεγκτες καταλήψεις οδηγούν στην καταβαράθρωση του δημόσιου πανεπιστημίου. Ταυτόχρονα οι πρακτικές τούτες αναδεικνύουν και την αυταρχική κουλτούρα των φοιτητών η οποία δεν έχει καμία σχέση με το πανεπιστήμιο της κριτικής αντίστασης «που έχει το δικαίωμα να λέει τα πάντα, ακόμη και με την ιδιότητα της μυθοπλασίας» ( Derrida)!
Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ

ΤΑ ΝΕΑ , 05/02/2007 , Σελ.: N06
Κωδικός άρθρου: A18757N062